بازارها

بازار ایران با ویژگیهای خود همیشه زبانزد جهانیان بوده و نام آن در زبان تمامی هنردوستان جهان جاری است. پرهیز ایرانی از دروغ و ریا و بویژه رباخواری، بازرگان و سوداگر ایرانی را از سودجوئی از پیشه خود بازمی داشت. شاید به همین دلیل ایرانیان چنان توجهی به سوداگری نداشته و طبقه سوداگر و بازرگان در اجتماع ایران باستان فروتر از طبقات دیگر بوده اند.

پدید آمدن رسته و گردآوری کالاهای مشابه در دکانهای نزدیک به هم و در یک بازار یا تیمچه و سرا معلول همین نظام خاص پیشه وری و سوداگری ایرانی است که بر خلاف نقاط دیگر جهان به خریدار فرصت می دهد تا خواسته و کالای مورد نظر خود را به ارزانترین بها و به نحو دلخواه بی‌عیب و متناسب با اقتصاد خانواده خود تهیه کند. صداقت و درستکاری پیشه وران ایرانی را وا ‌می‌داشت که در یک رسته و نزدیک به هم دکان بگیرند و همه صنف و دسته ای، رسته و بازار خاص را برای عرضه کالای مشابه خود برگزیدند و خرید را آزاد بگذارند تا مردم بتوانند با دیدن نمونه های کالاآنچه را که می خواهند خریداری کنند.

بازار ایران به این ترتیب و با این نظام پای گرفت و در کنار همه مجموعه ها، جاده های شهری و روستایی، نردیک میدان و بنگاهها که دارای گرمابه و سرای خانه مردم بود قرار گرفت و مانند رشته های گرانبهای شهری این مکانها و مجموعه ها را به همدیگر متصل کرد و بافت.

اصل کلمه بازار خیلی قدیمی است. بازار محل اجتماع – محل داد و ستد- کانون شورشها و اعتصابها- سیاستمداریها – محل پخش اطلاعات، مراوده و آشنایی و گاه نقش مکان امنیتی را نیز ایفا می‌کرد. پس بازار در اصل یک مکان فیزیکی با بناهای بزرگ و دکانهای زیبا نبوده و می توانست غیرمادی و فیزیکی و فقط به جهت ایجاد اهداف ذکر شده ایجاد شده باشد. همانطور که در بعضی از شهرها و روستاها بازار در یکجا ثابت نبوده و محلهای خاص را در روزهای خاص به خود اختصاص می داد.

بازار تنها مکانی است که شامل تمام ویژگیهای ذکر شده می باشد و همچنین یک عنصر معماری بی نظیر نیز به حساب می آید. در شهرها بازارچه نیاز محله را برطرف می کرده است. بازار در مرکز شهر بوده و همه چیز در آن یافت می شده ولی بازارچه دکانهایی مربوط به خرید محل داشته است و برای  خرید و فروش کالاهای اصلی به بازار بزرگ می رفته اند.

بیشتر بازارها در شهرهای قدیمی ایران بیرون از دروازه کاروان رو بوده، به داخل شهر امتداد می یافته و گاهی تا بیرون شهر رفته است. بیشتر بازارها در بیرون شهر قرار داشتند.

در دوره اسلامی بازار در کنار خط بافت اصلی

یعنی کنار خیابان شکل می گیرد.

بازار سرپوشیده چه در شهرهای سرد و چه گرم در هر اقلیمی هنوز هم مناسب ترین محل برای خرید می باشد. در روستاها و شهرهای کوچک در هر کوی و برزنی میدانگاهی یا بنگاهی وجود داشت که همه کوچه های آبادی به آن متصل می شد و در کنار میدان یک گرمابه – خانقاه- مسجد و یک بازارچه می ساختند و بعدها اغلب میدانچه ها به حسینیه ای تبدیل شد که تکیه ای در کنار آن وجود داشت.

در شهرهای بزرگ میدان شاه یا میدان مرکزی شهر، جای بنگاه روستاها و شهرهای کوچک قرار می گرفت. و در پیرامون میدان اغلب بازارهای بزرگ و معتبر ساخته می شد. بازار ، سه یا چهار طرف میدان دور می زد و بوسیلۀ رواقها و یا ایوانی با میدان مربوط می شد و گاهی در محل تقاطع آن چهار سویی احداث می شود که خود محل ارتباطی چهار بازار یا قیصریه بود.

از نمونه‌های زیبای میدان- میدان نقش جهان اصفهان- میدان گنجعلی‌خان کرمان- میدان خان یزد و ..... می توان یاد کرد.

بازارهای بزرگ هریک بنام کالای ویژه‌ای که در آن عرضه می‌شده یا صنعتگرانی که در آن کار می‌کردند معروف بود.

* مانند بازار آهنگران- بازار مسگران- بازار قندریزان و ..... بازارهای منشعب از چهارسوق‌ها و بازارچه‌های سطح شهر اختصاص به خرید و فروش خواربار و میدانچه‌ها و خرید سبزی و تره‌بار اختصاص داشت.

انشعابات بازار دلایل مختلفی داشت. بعضی بازارها مثل گنجعلی خان کرمان- بازار اصفهان- بازار وکیل شیراز با طرح اصلی ساخته شده اند. همینطور اغلب قیصریه ها. اما بازاری مثل بازار تهران بتدریج ساخته شده است. همانطور که گفته شد دروازه های مختلف بر حسب اهمیت آنها و کاروان رو بودن آنها و همین طور وابستگی اقتصادی به بیرون یکی از این دروازه ها در شکل دهی بازار سهم مهمی داشته اند، به طور مثال جلگه شهریار با دروازه رباط کریم و شمیران با دروازه شمیران.

بازارها 2 نوع عنصر تشکیل دهنده دارند: 1. معنوی ؛ 2. مادی

عناصر معنوی بازار: 1. صدار بازار (موسیقی بازار) 2. نور و رنگ بازار ؛ 3. بوی بازار (عطر بازار)

یک راسته بازار صدای مخصوص خود را دارد. مثلاً بازار مسگرها با صدای چکش بر روی ورقه های مسی دارای جلوه خاص خود می باشد. این هارمونی صداها باعث می شود یک آهنگ خاصی ایجادشود که نشان دهنده بازار مسگری است. فضای خالی و سبز مثل تیمچه ها و میدانها در بازار نیز با صدار پرندگان و صدای وزش باد در میان درختان مشخص می شود. صدای دوره گردی که در بازار می گذرد و صدایی دیگر، تمامی این صداها با هم صدای بازار را تشکیل می دهند.

نوردهی در مکانهای مختلف بازار نیز متفاوت بود. در بعضی قسمتها بازار سرپوشیده نبود ولی در بعضی قسمتها سرپوشیده بود و کلاًّ نوردهی در بازار نیز نشان دهنده نوع راسته به شمار می آمد.

بوی بازار هم مشخصه خاصی از بازار به شمار می آید. هر راسته بسته به نوع کالای ارائه شده در آن بوی خاصی می دهد.

و مورد:

عناصر مادی بازار: 1. راسته ؛ 2. رسته ؛ 3. دالان، 4. سرا یا خان (تجارت خانه) 

5.خانباز (کالنبار)  6. تیم یا تیمچه7. قیصریه (میصرا)؛ 8. چهارسو-چهارسوق

1. راسته:راسته‌ها مسیرهای اصلی بازارها هستند که یا موازی هم(مثل‌تهران) و‌ یا متقاطع بوده‌اند.

وقتی دو راسته اصلی همدیگر را قطع می کردند چهار سو یا چهارسوق بوجود می آمد و معمولاً سر آن را پخ می کردند. راسته های معروف عبارتند از : راسته های بازار کرمان- راسته بازار شیراز- تبریز – یزد و ....

2. رسته: به معنی صنف است و در بخشهای مختلف راسته اصلی قرار می گرفته، مثل رسته گیوه فروشها .... این عنصر محیطی آزاد برای خریداری بوده که با مراجعه به رسته مخصوص، جنس خوب را خریداری کند.

* دلایل اقتصادی ایجاد رسته :  4دلیل:

1. آزاد گذاشتن خریدار برای پیدا کردن جنس بهتر؛

2. آزاد گذاشتن خریدار برای ارزانتر خرید کردن؛

3. پائین آمدن بهای کالاها، بخاطر پائین آمدن هزینه حمل و نقل به دکان ؛

4. راحتی مشتری برای پیدا کردن جنس.

*رسته ها معمولاً روب روی هم نبودند و سعی می شد تا برای بوجود نیامدن شلوغی به صورت چهارراه ساخته نشود.

3. دالان: فرق دالان با رسته در این است که در دالان در کنار جنسهای مشابه به جنسهای مختلف دیگری هم داشت از جمله پخش جنسهای مختلف تهران. سه دالان ملک در تهران از دالانهای مشهور هستند.

4. سرا یا خان:  همان تجارت خانه بوده است. نمونه جنس از آنجا تحویل گرفته شده و در جاهای مختلف پخش می شده از سراهای بزرگ و مشهور سرای گنجعلی خان کرمان و سرای وزیر قزوین را می توان نام برد.

5. خانبار یا کالنبار: محل انبار و کار روی جنس بود. جنس که به وسیله چهارپایان حمل می شده نمی بایست وارد بازار شود. (حتی بوسیله چرخ و گاری) لذا اجناس از راهی موازی بازار بنام پس کوچه یا پشت کوچه در خانبارها خالی می شده. خانبارها محوطه بزرگی در پشت سراها بودند و در آنجا چند کارگاه دستی کوچک و انبار قرار داشته است. مثل کارگاه بسته بندی و یا اینکه عناصر مختلف یک جنس مثل گیوه که شامل رویه گیوه و تخت گیوه می شد؛ در آنجا جمع می شد و روی آن کار میشد و سپس بهسرا برده می شد.

6. تیم یا تیمچه: در واقع مرکز چند تجارتخانه مشابه بوده و به معنی چیز گرد و جمع و جور و وسیع می باشد. از تیمهای زیبای ایران تیمچه بزرگ قم- تیمچه امینی کاشان- تیمچه حاجب الدوله تهران را می شود نام برد.

7. قیصریه – قیصرا: به معنی سرای دراز است و محلی برای کار صنعتگران- پیشه وران ظریف کار- مانند زرگرها- گوهریان و سوزن دوزان- قیصریه بعلت اینکه کالاهای ظریف و گران در آنجا مبادله می شده، در داشته و خلوت آن اجازه میداده که کارهای هنر در آن انجام گیرد. وجود در به 2 علت بود؛ 1. امنیت ؛  2. خلوت و آرامش.

قیصریه های بزرگ ابراهیم خان در کرمان – خان یزد- وکیل شیراز از قیصریه های معروف به شمار می روند.

8. دکان : دکانها متناسب با کالاهایی که عرضه می شد شکل و ابعاد خاصی داشته است. مثلاً دکانهای نانوایی علاوه بر پاچال (در مقایسه با فروشگاههای مجاور بازار) انبارها، کارگاههایی نیز داشته اند. بعضی از دکانها 2 اشکوبه بوده مانند داروگر و از بالاخانه آن برای جور کردن کالاها یا ساختن دارو و تنظیم حساب و دفتر استفاده می‌شده است.

9. چهارسو، چهارسوق: مکانی که وقتی 2 راسته بازار همدیگر را قطع می‌کنند چهار سو یا چهار سوق نامیده می‌شود. در چهار سوق مکانی برای داروغه بنام تخت داروغه یا تخت میرشب که انتظامات بازار را حفظ می‌کرده‌است. چهارسوق های معروف عبارتنداز: چهارسوق لار- چهارسوق شیراز- چهارسوق اصفهان.

برگرفته از کتاب آشنائی با معماری اسلامی ایران-تالیف استاد محمد کریم پیرنیا- تدوین غلامحسین معماریان 

           به نام یگانه هستی

قابل توجه دانشجويان علاقه مند به همكاري در پيش شماره اول نشريه مرمت:

طبق دستور العمل سازمان كميسيون مركزي انجمن ها، انجمن هاي علمي موظف هستند پيش شماره اول نشريه مورد نظر خود را تدوين و به سازمان مذكور ارسال نمايند.

لذا از علاقه مندان تقاضا داريم اسامي و شماره تماس خود را به منظور جمع آوري و تدوين مطالب به روابط عمومي انجمن ارائه دهند.

روابط عمومي انجمن علمي مرمت:

09358202929

               به نام ایزد یکتا

بدينوسيله به استحضار دانشجويان مرمت مي رساند كه اين انجمن در نظر دارد از كليه دانشجويان علاقمندان به فعاليت در حوزه هاي:

1-ارائه‌مطالب‌در‌وبلاگ‌(به‌صورت‌فايل‌word)

2-هيئت تحريريه

3-گروه تبليغات

دعوت به همكاري نمايد.

علاقمندان با شماره تلفن 09358202929 روابط عمومي انجمن تماس حاصل نمايند.

ضرورت مرمت

       مرمت فعاليتي است كه ضرورت آن در كل زندگي انسان احساس مي شود به بيان ديگر مرمت ضرورتي زيستي، نه ضرورتي عملكردي است. تغيير، رشد و ترميم در محيط زيست آدمي و هر گونه جانداري مشاهده مي شود. به همان ترتيب كه تغيير و تحول پذيرفته و يكي از راز و رمزهاي حيات تلقي مي شود و يكي از شالوده هاي حيات به شمار مي آيد. تمام موجودات زنده از ابزارهاي زندگي به حساب مي آيند، مرمت هم يكي از اين ابزارهاست.

ترميم هاي دروني و بيروني در محيط زنده صورت مي گيرد. با اين تعبير، مرمت يكي از پايه هاي مستحكم است كه مي توان به آن تكيه كرد. اگر بخواهيم روي بخش هايي از آن تمركز يابيم مي توان به مرمت ساختمان ها و اشياء و يا به ترميم محيط يا ساير مواردي بپردازيم كه به نوعي در حوزه مرمت قابل بررسي اند، طبعاً هر كدام از اين ها بنيه فرهنگي و ابزار خاص خود را مي طلبد.

وقتي آدمي چيزي مي سازد، تنها به رفع نيازهاي معمول و روزمره خود بسنده نمي‌كند بلكه فراسوي اين روند نيازهاي رفتاري و حياتي ويژه اي دارد و طرح وي بازتاب اين نياز رفتاري است، اين طرح ها متنوع اند و بر پايه انتخاب و اختيار استوار، و در جوامع مختلف انساني هم گوناگون و متنوع است. بنابراين، هر فعاليت و هر اقدام توليدي كه انسان به آن دست مي زند از ويژگي رفتاري خاصي برخوردار است و پيام هايي از طريق دست ساخته هاي او گسيل مي شود و تفاوت و تنوع در سياره ها از همين جا ناشي مي شود. انسان مختار است و انتخاب مي كند. الگوي رفتاري وي متنوع است كه گاه در محيط منعكس مي شود، و اين مبناي تفاوت هاي محيطي و جغرافيايي قرار مي گيرد. اما آدمي چون هر موجود زنده ديگر با حفظ محيط خود پيام مبادله مي كند و اين تبادل اطلاعاتي رمز حيات و رمز تعادل حياتي اوست. اگر اين تبادل صورت نگيرد، تعادل حيات از دست مي رود و آدمي ديگر قادر به ادامه زندگي نيست.

به نام ایزد یکتا

با سلام به تمامی دوستان مرمتی و غیر مرمتی

تاخیرمان خیلی زیاد شد...البته دلایلش قابل توجیه است .

به دلیل اینکه تغییراتی اساسی در نفرات انجمن رخ داد و نبود هماهنگی بین دوستان در رابطه با وبلاگ ،نتوانستیم به موقع این صفحه را بروز کنیم .

البته ادامه ی کار این وبلاگ نیازمند همکاری بیش از پیش شما عزیزان

است.از همگان انتظار داریم که نوشته ها و مقالات خود را چه به صورت فایل و تایپ شده و چه به صورت دست نوشت به دست ما برسانند.نشانی  email ما: maremmat.iauh@yahoo.com

اسامی اعضای منتخب در انجمن علمی مرمت (بر اساس اعلامیه شماره ی 4) به شرح زیر است:

• آقای بابک یاریاب       ،   به اتفاق آرا ،  ریاست انجمن
• آقای محمدعلی پاس     ،   به اتفاق آرا ،  دبیر
• خانم پوراندخت ارزانی ،  8  رای        ،  بازرس
• خانم راضیه میرزایی   ،   6رای          ،  معاون دبیر
• آقای وحید سلگی         ،   به اتفاق آرا ،  حسابدار(1)
• آقای کیوان برومند      ،    به اتفاق آرا ،  حسابدار (2)
• آقای مهدی قادری       ،   به اتفاق آرا  ،  مسئول بایگانی
• آقای جواد حق شناس   ،   7 رای        ،  مسئول روابط عمومی
• آقای توماج میرابیان       ، 9 رای           ،  مسئول روابط عمومی (2)
• خانم مهوین معمارپور ،   به اتفاق آرا   ،  منشی جلسه
• آقای امین قوی دل      ،   به اتفاق آرا   ،  خزانه دار
• آقای سید محمد مرسلی ،   به اتفاق آرا   ،  دبیرخانه

با تغییر اعضای تحریریه وبلاگ و نبود قوانینی کامل برای کار در این رابطه ،در اولین فرصت به همراه دوستان انجمن و تمامی علاقه مندان به این وبلاگ به انتخاب اعضای تحریریه و تدوین یک سری قوانین برای نظم دهی به کار این صفحه خواهیم پرداخت.

قوانینی که در نظر داریم در رابطه با نحوه ی کار و تعریف نظمی جدید است که مسائلی چون انتخاب تحریریه ی جدید و شرایط و ضوابط نویسندگی و تعیین یک روز مشخص برای به روز رسانی و رساندن مطالب به وبلاگ و... است .

از شما خواهشمندیم  که ایده های خود را در بخش نظر ثبت کنید که بسیار راهگشا خواهند بود و با نظرات خود بر کار وبلاگ نظارت کنید.

                                                                    با تشکر

                                                                   آناهیتا ورزندی

                                              به نام یکتا ی هستی   

گلدان فیروزهای ،مرا لبریز ازگذشته کرد...

گل لاله ،مرا لبریز از شکوفایی...

صدای دایره زنگی حاجی فیروز ،گوشم راُُ...نوای نوروز می دهد... .

نوروزتان پیروز.

آ.ورزندی

                                                           به نام ایزد یکتا

با پوزش از وقفه در کار وبلاگ ،به شوندهای (دلایل) مختلفی از جمله امتحانات و پروژه های این فصل به 

ادامه بروز رسانی هرچه بهتر این صفحه اینترنتی می پردازیم. 

زمستان امسال...یخ زدیم...

                                            به نام ایزد یکتا

با توجه به اهمیت کار عملی در رشته مرمت بنا و احتیاج دانشجویان به گذراندن

دوره های مختلف و دیدن و درک بسیاری از تئوری های درسی ،بدین منظور

از دانشجویان علاقه مند دعوت میشود که در انجام یک سری پروژه های مرمتی

در شهرهای مختلف همکاری کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر با آقای کامران مهرزاد صحبت بفرمائید.

با سپاس فراوان:

آناهیتا ورزندی